Οχι στη δόση του θανάτου!

Η περίοδος των δωρεάν αναδιανεμητικών πακέτων στήριξης των πιο αδύναμων οικονομιών στο όνομα της ευρωπαϊκής συνοχής και της μείωσης των περιφερειακών ανισσοτήτων της δεκαετίας του ΄80, έχει παρέλθει   Της Σίσσυς Μπάρα Τα περιθώρια αντοχής της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας έχουν προ πολλού εξαντληθεί.  Η αγορά έχει καταρεύσει και το χρήμα σπανίζει. Οι επιχειρήσεις κλείνουν, κι όσες υπάρχουν αφήνουν κατά κανόνα απλήρωτους τους εργαζόμενους/ες για μήνες.  Οσο για τα ταμειακά διαθέσιμα του κράτους, με βάση όλες τις δηλώσεις, επαρκούν μόλις για μερικές μέρες ακόμα.  Περα όμως απο τη λογιστική κατάσταση του κράτους, το μέγεθος της ύφεσης είναι τέτοιο, που αν δεν αλλάξει κάτι, λίγα περιθωρια αφήνει για ελπίδες αποφυγής μιας άτακτης εξόδου της χώρας απο το κοινό νόμισμα. Και θα είναι άτακτη η έξοδος απο το ευρώ, γιατί ακριβώς είμαστε παντελώς απροετοίμαστη ως χώρα.  Ολα ανεξαιρέτως τα μίντια στην Ελλάδα, μιλούν υπέρ της ανάγκης για την άμεση καταβολή της δόσης, περιμένοντας προφανώς μεταξύ άλλων, να πληρωθούν απο την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών που θα γίνει.  Είναι ευρέως γνωστό ότι οι πρώτες  που εξαρτώνται  οικονομικά απο τις ελληνικές τράπεζες είναι οι επιχειρήσεις στα μίντια. Ομως ειναι σαφές ότι η καταβολή της δόσης σημαίνει και οριστική καταδίκη της χώρας σε αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης για άγνωστο διάστημα. Τα περίφημα επενδυτικά αναπτυξιακά σχέδια αν γίνουν, και όταν γίνουν, θα δώσουν δουλειά στους ανέργους με χείριστους εργασιακούς όρους, εφόσον έχουν καταργηθεί οι συλλογικές συμβάσεις, αλλα και το μεγαλύτερο μέρος των εργασιακών δικαιωμάτων. Με τόσο χαμηλά μεροκάματα, χαμηλές δημόσιες δαπάνες και με δεδομένη την υπερφορολόγιση μισθωτών και συνταξιουχων, δεν μπορεί να προκύψει η αύξηση της ενεργούς ζήτησης και της κατανάλωσης. Δηλαδή αδυνατεί να εκπληρωθεί μια αναγκαία συνθήκη για να βγούμε απο την κρίση. Ούτε η μελλοντική ύφεση με βάση την οποία κάνουν τους υπολογισμούς τους το ΔΝΤ και η τρόϊκα, είναι ποτέ δυνατόν να προβλεφθεί με ακρίβεια. Μόνο σε διευθυνόμενες οικονομίες μπορει να έχει κανείς τέτοιες αξιώσεις, αλλά και πάλι κι εκεί ο υπολογισμός της είναι ελλειπής: Γιατι μια διευθυνόμενη οικονομία, ειδικά εκτός ψυχρού πολέμου, δεν σημαίνει κλειστή οικονομία απαρραίτητα. Εχει οπωσδήποτε αναφορά σε ένα περιβάλλον. Αρα παραμένει ευάλωτη και σε διάλογο με τις εξωτερικές οικονομικές, πολιτικές, περιβαλλοντολογικές και κλιματολογικές εξελίξεις, που με τη σειρα τους επηρρεάζουν είτε θετικά είτε αρνητικά τις εθνικές οικονομίες. Συνεπώς η αποδοχή της δόσης, στο βαθμό που προϋποθέτει την εφαρμογή  θεραπειών σοκ που μας προτείνουν, δεν πρέπει να περάσει. Η βελτίωση της διαπραγματευτικής  θέσης της Ελλάδας περνάει αναγκαστικά απο την στάση των εξωτερικών πληρωμών της χώρας. Ιστορικά οι οικονομίες, μετά απο μια τέτοια πολιτική απόφαση, ανεξαρτήτα απο τους λόγους για τους οποίους προβαίνουν στη λύση αυτή, συνέρχονται γρήγορα. Παράγουν πλεονάσματα, εξοικονομώντας πόρους απο την μη καταβολή της εξυπηρέτησης των δανείων και υπό αυτούς τους όρους μπορούν στη συνέχεια να διαπραγματευτούν καλύτερα με τους πιστωτές τους.      Ο Σοϊμπλε, σε πλήρη αντίθεση με όλα τα μεγάλα γερμανικά ερευνητικά κέντρα μελέτης της οικονομικής συγκυρίας, θεωρεί ότι η ευρωζώνη κ οι τράπεζες της μπορούν να θωρακιστούν, έναντι των κινδύνων που φέρει η έξοδος απο το κοινό νόμισμα  μιας μικρής χώρας σαν την ελλάδα. Πλανάται όμως οικτρά όσα προστατευτικά τείχη κι αν νομίζει ότι χτίζει προκειμένου να περιορίσει τη διάχυση της κρίσης: Ο πανικός των ανθρώπων απέναντι σε τέτοια γεγονότα που προκύπτουν υπό καθεστως κρίσης και πίεσης, δεν ειναι δυνατόν να ποσοτικοποιηθεί, ούτε είναι δυνατό να μετρηθεί με ακριβεία το μέγεθος της έκθεσης των τραπεζικών ιδρυμάτων, που εκτός από τους τίτλους που διαθέτουν στα χαρτοφυλάκια τους, αντλούν και εμπορεύονται ρευστότητα για τις καθημερινές τους δοσοληψίες, μέσω  των κρατικών ομολόγων. Ακόμα όμως κι αν ο Σόιμπλε σφάλλει ή μπλοφάρει, είναι  αυτός  που κυβερνά στην Ευρώπη. Αυτός και η άποψη του. Το χειρότερο ίσως όλων και το πιο επικίνδυνο για το μέλλον της Ευρώπης και της Ελλάδας είναι ότι οι σημερινοί κυβερνώντες της Γερμανίας παραμένουν στην εξουσία, πουλώντας στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, ως επιτυχημένο ένα μοντέλο, που βασίζεται, αφενώς στα χαμηλά γερμανικά μεροκάματα και τους μισθους, κι αφετέρου στην καταδίκη των χωρών του νότου, να παράγουν εσαεί ελλείματα: Αρχικά μέσω της καταράκωσης του παραγωγικού τους ιστού που αδυνατούσε να ανταπεξέλθει σε ένα τόσο ανταγωνιστικό περιβάλλον που δημιουργούσε το γερμανικό κεφάλαιο. Στη συνέχεια μετά την υϊοθέτηση του κοινού νομίσματος, μέσω των πολιτικών λιτότητας και των κριτηρίων του Μάαστριχτ, που καθιστούσαν αδύνατη την άσκηση εθνικης νομισματικής πολιτικής προκειμένου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα. Η χρηματοδότηση των ελλειμάτων αυτών απαιτούσε βέβαια  προσφυγή στον εξωτερικό δανεισμό που με τη σειρά του διευκόλυνε το σκληρό κοινό νόμισμα. Η κατοχή τίτλων χρέους οποιασδήποτε χώρας της ευρωζώνης αξιολογούνταν, μέχρι τη κρίση, απο τους επενδυτές ως σίγουρη τοποθέτηση. Με αυτά τα ελλείμματα και το μηδενικο, αν όχι αρνητικού κόστους δανεισμό της Γερμανίας, χάρη στην κρίση, χρηματοδοτείται το γερμανικό οικονομικό θαύμα.  Το γερμανικό οικονομικό μοντέλο Κάνοντας τις απαραίτητες αφαιρέσεις,  γιατι οι συγκρίσεις δεν μπορούν να γίνουν με όρους ενιαίων συγκριτικών συστημάτων, μόνο στοιχεία μπορούμε να αντιπαραβάλλουμε γεωγραφικά και χρονικά προσδιορισμένα, το σύγχρονο γερμανικό οικονομικό μοντέλο, αυτό που εφαρμόζεται τη δεκαετία της νομισματικής ένωσης, στις σχέσεις του με τις πιο αδύναμες χώρες του ευρωπαίκού νότου, παραπέμπει τη περίοδο της κρίσης που διανύουμε, στις αρχές που διέπουν το τρόπο οργάνωσης της παραγωγής των προτεκτοράτων από τις προστάτιδες υπερδυνάμεις του παρελθόντος.   Το concept  του μοντέλου στα βασικά του σημεία παραμένει το ίδιο και βασίζεται, ειδικά στη περίπτωση της Ελλάδας, στην υπερεκμετάλευση,  μέσω της ελεγχόμενης πτώχευσης των  είσαγωγικών χωρών κεφαλαίου και προϊόντων, προς όφελος της Γερμανίας και της Γαλλίας. Χρησιμοποιείται εδώ ο όρος υπερεκμετάλευση, γιατί η χωρα ενώ έχει γονατίσει οικονομικά και το 30% και πλέον των πολιτιών της με βάση τα στοιχεια της eurostat  ζει στη φτώχεια, δεν λαμβάνεται υπόψη η εσωτερική οικονομική της ανάκαμψη, ως προϋπόθεση για την εξυπηρέτηση του χρέους. Με βάση το διεθνές δίκαιο, η εξασφάλιση της αρμονικής λειτουργιας στο εσωτερικό του υπό πτώχευση κράτους, συνιστά προτεραιότητα, στο όνομα της εθνικής κυριαρχίας. Το γεγονός βέβαια ότι στο πλαίσιο της ΕΕ κ της ευρωζώνης αυτή έχει απεμποληθεί, χωρίς να αντικατασταθεί απο μια άλλη ευρύτερη υπερεθνική, αλλά πολιτικου χαρακτήρα, οντότητα, εκλεγμένη δημοκρατικά, αφήνει τεράστια περιθωρια για  την υποταγή του δημόσιου, συλλογικου ευρωπαϊκού συμφέροντος σε ιδιωτικά. Συμφέροντα εθνικά, ευρωπαϊκά και υπεραντλαντικά.  Επιπλέον αξίζει να αναφερθεί ότι η περίοδος των δωρεάν αναδιανεμητικών πακέτων στήριξης των πιο αδύναμων οικονομιών στο όνομα της ευρωπαϊκής συνοχής και της μείωσης των περιφερειακών ανισσοτήτων της δεκαετίας του ΄80, έχει παρέλθει. Εχει αντικατασταθεί ουσιαστικά απο δανειακά κεφάλαια που αντλούνταν απο τις διεθνείς χρηματαγορές, και που με τη σειρά τους προϋπέθεταν, με βάση τιους κανόνες των οίκων αξιολόγησης και άσχέτως με το αν αυτοί δεν τηρούνταν γιατί δεν γίνονταν έλεγχοι, εξαρχής ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Πλέον, στις μέρες της ελεγχόμενης πτώχευσης τα δάνεια προϋποθέτουν μνημόνια λιτότητας για τις δικαιούχες χώρες. Τα γερμανικά πλεονασμάτα, εμπορικά και κεφαλαιακά, που δημιουργούνται  με την εξασφαλίση της αδιάκοπτης ροής στην εξυπηρέτηση των ελληνικών και άλλων δανειων  και φυσικά αγορών για τα προϊόντα τους -η εξαγωγική απεύθυνση της Γερμανιας ξεπερνάει τα σύνορα της ευρώπης αν και οι βασικοι της εταίροι παραμένουν εντος της ΕΕ και της ευρωζώνης- χρησιμοποιούνται στη διαχείριση της εσωτερικής αναδιανομής του εισοδήματος στη Γερμανία: Τα γερμανικά μεροκάματα εξακολουθούν  να παραμένουν στάσιμα σε χαμηλά επίπεδα και η κερδοφορία του κεφαλαίου αυξάνεται, συντηρώντας μια κοινωνικά ανεκτή, πλην όμως λεπτή ισορροπία.   Συγκεκριμένα με βάση μελέτη του γερμανικού ινστιτούτου εργασίας*, το 20% των εργαζομένων στο τομέα του εμπορίου και των υπηρεσιών αμοίβεται κατα 2/3 λιγότερο απο το μέσο μισθό, ενώ το 11.4% κερδίζει λιγότερα απο 6 ευρώ την ώρα μεικτά.  Ο κατώτατος μισθός  δεν υπάρχει, κι αποτελεί πάγιο αίτημα των συνδικάτων. Επίσης το 71% των νεόπτωχων εργαζομένων έχουν επαγγελματική εξειδίκευση ενώ το 10% απο αυτούς πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Λεπτομέρεια που αξίζει να αναφερθεί είναι  ότι οι νεόπτωχοι εργαζόμενοι  ανήκουν γεωγραφικά στη πρώην δυτική Γερμανία. Ενα μικρό μέρος των πλεονασμάτων που παράγει η χώρα μέσω των εξαγωγών της σε προϊόντα και δανειακά κέφαλαια, μεταφέρεται  στις αποκλεισμένες και  φτωχές κοινωνικές ομάδες, με τη μορφή επιδομάτων απορίας, προκειμενου να εξασφαλίζεται κάπως η κοινωνική ειρήνη.  Ολη αυτή η αρχιτεκτονική, για να πείσει, απαιτεί βέβαια και την αντίστοιχη ρητορεία. Με τον τρόπο αυτό  μεταφέρονται στο εξωτερικό οι ευθύνες για τα προβλήματα που υπάρχουν στο εσωτερικό της χωρας. Μέρος αυτής της ρητορείας είναι και η προπαγάνδα κατα των τεμπέληδων, και των διεφθαρμένων Ελλήνων. Ως τέτοιοι αξίζουν τα χειρότερα μέτρα λιτότητας.  Κι αυτό γιατί είναι οι βασικοί υπαίτιοι που η κυβέρνηση στερεί πόρους απο το γερμανικό προϋπολογισμό, εφόσον δεσμεύει με τη μορφή εγγυήσεων χρήματα των Γερμανών φορολογουμένων προκειμένου να χρηματοδοτείται απρόσκοπτα το ελληνικό χρέος.  Δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε ότι μετα το τέλος του 2ου παγκοσμίου πολέμου, οι γερμανικές κυβερνήσεις μοιάζουν να βρήκαν, αρχικά μεσω της ΕΕ κ αργότερα μέσω του ευρώ, έναν έξυπνο τρόπο, αλλά καθόλου καινούργιο, να πετύχουν τους στόχους τους. Ενα οικονομικό μοντέλο ευέλικτο, προσαρμόσιμο και πλήρως συμβατό με τους κανόνες του παιχνιδιού που αρχικά  πρυτάνευσαν,  και  στη συνέχεια ηττήθηκαν  στο βραχύ μεταπολεμικό κόσμο της ειρήνης.  Για τους λαούς της Ευρώπης όμως, δεν υπάρχει άλλος δρόμος: Η ανατροπή του είναι ιστορική αναγκαιότητα. * Πηγές για τους μισθούς στη Γερμάνια: 1. http://abonnes.lemonde.fr/economie/article/2012/03/14/en-allemagne-les-bas-salaires-concernent-pres-d-un-quart-des-salaries_1669116_3234.html  2. http://abonnes.lemonde.fr/economie/article/2012/09/11/si-le-chomage-reste-faible-en-allemagne-la-precarite-y-augmente-fortement_1758425_3234.html 3.  http://ecointerview.wordpress.com/tag/allemagne/  Για το κοινωνικό σύστημα ασφάλισης στη Γερμανία: http://www.cleiss.fr/docs/regimes/regime_allemagne.html